ปิดป้ายนี้

การดูแลสุขภาพระยะยาว : Long Term Care

วันที่ 25/02/2559

ltc

การดูแลสุขภาพระยะยาว : Long Term Care

จากความก้าวหน้าด้านการแพทย์และสาธารณสุขในปัจจุบัน ส่งผลให้จำนวน และสัดส่วนประชากรผู้สูงอายุไทยเพิ่มขึ้นอย่างรวดเร็ว จนก้าวเข้าสู่สังคมผู้สูงอายุ (Aging Society) ในปี พ.ศ. 2550 โดยมีประชากรผู้สูงอายุร้อยละ 10.7 และยังเพิ่มขึ้นอย่างต่อเนื่อง โดยคาดประมาณประชากรสูงอายุ พ.ศ. 2583 จะมีร้อยละ 32.10 (20.52 ล้านคน) เป็นการเข้าสู่สังคมผู้สูงอายุโดยสมบูรณ์ (Aged Society) ผู้สูงอายุเหล่านี้มีปัญหาด้านความสามารถในการทำกิจวัตรประจำวันถดถอยลงตามอายุที่มากขึ้น การดูแลระยะยาว (Long Term Care) จึงเป็นคำที่นิยมใช้มากในปัจจุบัน อาจกล่าวได้ว่าเป็นผลิตผลของการเป็นสังคมผู้สูงอายุ และการเจ็บป่วยเรื้อรังของประชากร อย่างไรก็ตามมิได้หมายความว่า ผู้สูงอายุทุกคน ผู้เจ็บป่วยเรื้อรัง หรือผู้พิการ ต้องการบริการการดูแลระยะยาว แต่เนื่องจากผู้รับบริการการดูแลระยะยาวส่วนใหญ่เป็นผู้สูงอายุที่มีอายุมากกว่า 85 ปีขึ้นไป และมีการเจ็บป่วยเรื้อรัง การดูแลระยะยาวจึงกลายเป็นบริการของผู้สูงอายุไปโดยปริยาย

กรมอนามัยจึงได้เร่งเห็นกระบวนการที่จะรับมือกับสถานการณ์ได้ คือ Long Term Care (LTC) เป็นบริการทางสุขภาพและสังคมที่มีรูปแบบเป็นทางการและไม่เป็นทางการ เพื่อตอบสนองความต้องการได้รับการช่วยเหลือของผู้ที่ประสบภาวะยากลำบาก ไม่สามารถช่วยเหลือตนเองได้หรือมีภาวะพึ่งพิง อันเนื่องมาจากความชราภาพ การเจ็บป่วยเรื้อรัง การประสบอุบัติเหตุ และหรือความพิการต่างๆ ซึ่งอาจไม่เกี่ยวข้องกับการรักษาพยาบาลจากแพทย์โดยตรง แต่มุ่งเน้นด้านการฟื้นฟู บำบัด รวมถึงการส่งเสริมสุขภาพอย่างสม่ำเสมอและต่อเนื่อง เพื่อให้มีคุณภาพชีวิตที่ดีขึ้น สามารถดำเนินชีวิตให้เป็นอิสระเท่าที่จะเป็นไปได้ โดยอยู่บนพื้นฐานของการเคารพศักดิ์ศรีของความเป็นมนุษย์

รูปแบบการบริการระยะยาว แบ่งเป็น 2 รูปแบบใหญ่ ดังนี้

1) บริการดูแลในสถานบริการ (institutional-based care) เป็นบริการดูแลผู้สูงอายุในสถานที่พักอาศัย เช่น สถานพยาบาลผู้สูงอายุ สถานดูแลผู้ป่วยระยะสุดท้าย สถานดูแลผู้ป่วยสมองเสื่อม ที่พักอาศัยสำหรับผู้สูงอายุ ศูนย์ฟื้นฟูสภาพ และสถานดูแลผู้ป่วย ที่มีภาวะกึ่งฉุกเฉิน

2) บริการดูแลโดยใช้ชุมชนเป็นฐาน (community-based care) เป็นบริการในชุมชนหรือบ้านของผู้สูงอายุ เช่น การดูและระยะยาวแบบไม่ค้างคืน (ศูนย์บริการทางสังคมผู้สูงอายุกลางวัน) การดูแลที่บ้าน (บริการทางด้านการแพทย์ พยาบาล และบริการช่วยเหลืองานบ้าน) บริการเยี่ยมบ้านโดยอาสาสมัคร เป็นต้น

ใครคือคนที่ต้องรับการดูแล ? คือผู้ที่มีภาวะพึ่งพิง ได้รับการดูแลสุขภาพแบบเบ็ดเสร็จ และต่อเนื่อง (Comprehensive and Continuous Care) ประชาชนและชุมชนสามารถพึ่งตนเองได้และไม่ทอดทิ้งกัน โดยมีระบบการดูแลสุขภาพระยะยาวที่มีคุณภาพ และได้รับความไว้วางใจจากประชาชน

ซึ่งสิ่งสำคัญสุดคือการดูแลผู้สูงอายุที่มีภาวะพึ่งพิงโดยเฉพาะผู้ป่วยติดเตียง มีความยากลำบากในการดูแล จำเป็นต้องได้รับการเอาใจใส่จากผู้ดูแลอย่างต่อเนื่อง ดังนั้นการจัดบริการดูแลระยะยาวด้านสาธารณสุขและด้านสังคม จึงต้องอาศัยความร่วมมือจากครอบครัว ชุมชน และองค์กรปกครองส่วนท้องถิ่น เพื่อให้ผู้สูงอายุมีคุณภาพชีวิตที่ดีขึ้น และยังส่งผลให้จำนวนผู้ป่วยที่ไปรับการรักษาที่โรงพยาบาลน้อยลง เพราะได้รับการดูแลที่ดีจากครอบครัวและชุมชน