ปิดป้ายนี้

การจัดการมูลฝอยติดเชื้อในชุมชน

วันที่ 24/03/2559

envi

การจัดการมูลฝอยติดเชื้อในชุมชน

การจัดการมูลฝอยเป็นปัญหาทางสิ่งแวดล้อมที่สำคัญในระดับต้นๆของประเทศไทย เนื่องจากการจัดการที่ยังไม่ดีพอ การกำจัดไม่ถูกต้องเหมาะสม ทำให้เป็นแหล่งเพาะพันธ์สัตว์แมลงนำโรครวมทั้งเกิดสภาพน่ารังเกียจ ส่งผลกระทบต่อสุขภาพอนามัยของประชาชนและสิ่งแวดล้อม  มูลฝอยมาจากแหล่งกำเนิดต่างๆกัน เช่น บ้านเรือน โรงงานอุตสาหกรรม โรงพยาบาล สถานบริการสาธารณสุขทั้งภาครัฐและเอกชนเป็นต้น  วิธีการจัดการมูลฝอยต่างๆเหล่านี้จำเป็นต้องมีวิธีเก็บรวบรวม  การขนส่งและการกำจัดที่มีลักษณะเฉพาะที่แตกต่างกันไป  ขึ้นอยู่กับชนิดและลักษณะของมูลฝอยแต่ละประเภท   สำหรับมูลฝอยติดเชื้อซึ่งส่วนใหญ่เกิดจากกระบวนการให้การรักษาพยาบาลในสถานบริการการสาธารณสุขต่างๆ เช่น โรงพยาบาลทั้งรัฐและเอกชน เป็นมูลฝอยที่ประกอบไปด้วยเชื้อโรคนานาชนิด  ซึ่งปัจจุบันมีความซับซ้อนมากขึ้นยากต่อการทำลาย  หากไม่จัดการหรือกำจัดอย่างถูกวิธีแล้วอาจปะปนไปกับมูลฝอยชุมชนเพิ่มมากขึ้น  ซึ่งจะเป็นการแพร่กระจายเชื้อสู่สาธารณะและสิ่งแวดล้อม  อาจทำให้เกิดการระบาดของโรค ส่งผลกระทบต่อสุขภาพประชาชนและสิ่งแวดล้อมได้

มูลฝอยติดเชื้อสามารถแพร่กระจายเชื้อโรคได้ตั้งแต่แหล่งกำเนิด การเก็บ การขนย้าย การกำจัด ซึ่งปัจจุบันมีความตื่นตัวอย่างมากในการหาแนวทางร่วมกันจัดการมูลฝอยติดเชื้อเหล่านี้ให้ถูกเก็บรวบรวม และขนย้ายไปกำจัดอย่างถูกต้องและครบถ้วน  อย่างที่กล่าวข้างต้นแล้วว่ามูลฝอยติดเชื้อไม่ได้เกิดเฉพาะในสถานบริการการสาธารณสุขเท่านั้น  แต่เกิดจากผู้ป่วยที่กลับไปรักษาตัวที่บ้าน เช่น ผู้ป่วยเรื้อรังในชุมชนด้วยเช่นกัน  ซึ่งพระราชบัญญัติการสาธารณสุข พ.ศ. 2535 (ฉบับแก้ไขเพิ่มเติม 2550)  ได้กำหนดไว้ว่า การเก็บ ขน หรือกำจัดสิ่งปฏิกูลหรือมูลฝอยในเขตราชการส่วนท้องที่ใดให้เป็นอำนาจของราชการส่วนท้องถิ่นนั้น แต่ในสภาพปัจจุบันพบว่าท้องถิ่นส่วนใหญ่ยังไม่มีความพร้อมหรือศักยภาพเพียงพอที่จะดำเนินการจัดการมูลฝอยติดเชื้อได้ ดังนั้น สถานบริการการสาธารณสุขซึ่งเป็นแหล่งใหญ่ในการผลิตมูลฝอยติดเชื้อต้องแบกรับภาระในการจัดการมูลฝอยติดเชื้อในลักษณะช่วยเหลือท้องถิ่นไปก่อน  ซึ่งโรงพยาบาลส่วนใหญ่จะว่าจ้างบริษัทเอกชนเก็บขนนำไปกำจัดนอกโรงพยาบาล ส่วนโรงพยาบาลส่งเสริมสุขภาพตำบลส่วนใหญ่บริหารจัดการโดยเครือข่ายหน่วยบริการสุขภาพปฐมภูมิ หรือ CUP (contracting unit of primary care) โดยมูลฝอยติดเชื้อจะถูกขนไปเก็บรวบรวมไว้ที่โรงพยาบาลแม่ข่ายเพื่อรอการส่งไปกำจัดต่อไป

สำหรับการจัดการมูลฝอยติดเชื้อที่เกิดขึ้นในชุมชน ในกรณีผู้ป่วยที่กลับไปรักษาตัวที่บ้าน เช่น ผู้ป่วยเรื้อรัง  ปกติเจ้าหน้าที่สถานบริการการสาธารณสุขจะให้คำแนะนำผู้ป่วยและญาติถึงวิธีการจัดการที่ถูกต้อง โดยแนะนำให้ทิ้งมูลฝอยติดเชื้อที่ไม่มีคม เช่น สำลี ผ้าก๊อซ ในถุงแดงซึ่งทางสถานบริการฯสนับสนุนให้ (หรือถุงที่ต้องกันน้ำได้ไม่รั่วซึม) แล้วมัดปากถุงด้วยเชือกให้แน่น  สำหรับมูลฝอยติดเชื้อที่มีคมให้ทิ้งลงกล่องที่ป้องกันการแทงทะลุได้แล้วปิดฝาให้แน่น แล้วเขียนระบุที่ถุงหรือกล่องว่ามูลฝอยติดเชื้อ  นำไปฝากที่สถานบริการการสาธารณสุขใกล้บ้านหรือที่ให้การรักษา เช่น โรงพยาบาลหรือโรงพยาบาลส่งเสริมสุขภาพตำบล  หรือฝากกับเจ้าหน้าที่สถานบริการการสาธารณสุขที่มาเยี่ยมบ้าน   เพื่อเก็บรวบรวมขนส่งมูลฝอยติดเชื้อให้โรงพยาบาลแม่ข่ายนำไปส่งกำจัดต่อไป